کلینیک درد نفس / مقالات / درمان درد عصب سیاتیک
مدت زمان مطالعه ۱۵ دقیقه

درمان درد عصب سیاتیک

عصب سیاتیک از نخاع شروع شده، از کمر و باسن می گذرد و از پشت پا پایین می‌آید و به کف پا می‌رسد. عصب سیاتیک، با قابلیت کنترل حرکات و احساس در پاها، رابطه مستقیم دارد. زمانی که این عصب تحریک یا فشرده شود، فرد درد سیاتیک را تجربه خواهد کرد. درد عصب سیاتیک می تواند به  صورت درد متوسط یا شدید در کمر، باسن و پاهای فرد بروز کند. همچنین ممکن است بیمار در این نواحی احساس ضعف یا بی حسی نیز داشته باشد. جهت درمان درد سیاتیک باید به پزشک مجرب و متخصص درد مراجعه کرد. در این حالت، پزشک چندین روش درمانی را بررسی خواهد کرد تا بهترین و موثرترین روش درمانی را برای بیمار انتخاب کند.

علائم سیاتیک


علائم سیاتیک

درد سیاتیک در نتیجه ی آسیب و صدمه ی وارده به عصب سیاتیک بروز می کند، بنابراین در کنار سایر علائم،‌ این عارضه همیشه با درد همراه است. سایر علائم سیاتیک عبارتند از:

  • ممکن است دردی داشته باشید که با حرکت کردن تشدید شود.
  • ممکن است در طول پاها و یا کف پای خود، جاهایی که مسیر عبور عصب سیاتیک هستند، احساس ضعف و بی حسی داشته باشید. در موارد حاد حتی ممکن است بیمار به طور کلی پاهای خود را حس نکند و در نتیجه قادر به حرکت کردن نباشد.
  • ممکن است در پاها و یا انگشتان پای خود احساس سوزن سوزن شدن همراه با درد داشته باشید.
  • ممکن است بیمار دچار بی اختیاری در دفع ادرار و مدفوع شود که در پی ناتوانی در کنترل مثانه یا روده رخ می دهد. این عارضه ناشی از سندرم دم اسبی (CES) است و در چنین حالتی بیمار باید سریعا تحت درمان پزشکی قرار بگیرد. در ادامه مقاله توضیحات بیشتری در مورد این سندرم ارائه شده است.

علل سیاتیک


سیاتیک می تواند از چندین عارضه و بیماری نشات بگیرد که تمامی این عوامل، ستون فقرات را درگیر کرده و بر عصب سیاتیکی که در امتداد آن ادامه دارد را تحت تاثیر قرار می دهد. سیاتیک همچنین ممکن است در پی صدمات وارده ناشی از افتادن از جایی بلند و یا در پی تومورهای عصبی نخاعی ایجاد شود. در ادامه شرایط و عواملی که عمدتا باعث بروز سیاتیک می شوند، شرح داده شده است.

فتق دیسک

فتق دیسک

استخوان ها یا مهره های ستون فقرات با تکه های غضروفی از هم جدا می شوند. به این تکه های غضروفی دیسک گفته می شود. دیسک های بین مهره ای موجب انعطاف پذیری ستون فقرات می شوند و حکم بالشتگی ضربه گیر را در ستون فقرات دارند. در داخل دیسک ها مایعی ژله مانند وجود دارد که توسط دیواره ی خارجی دیسک از آن محافظت می شود. فتق دیسک زمانی رخ می دهد که دیواره ی دیسک در اثر انحطاط یا در اثر برخی عوامل دیگر پاره می شود و ماده ی داخلی دیسک بیرون می ریزد و در نتیجه عصب سیاتیک را تحت فشار قرار داده و منجر به بروز درد و بی حسی در اندام تحتانی فرد می شود. تخمین زده می شود که ۱ الی ۵ درصد از مردم در برهه ای از زندگی خود دچار درد کمر ناشی از فتق دیسک می شوند.

تنگی کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی

به عارضه ی تنگی کانال نخاعی، تنگی کانال نخاعی کمری نیز گفته میشود. مشخصه ی بارز این عارضه باریک شدن و تنگی غیر طبیعی کانال نخاعی در قسمت تحتانی ستون فقرات است. این تنگی و باریک شدن فضا، نخاع و عصب سیاتیک را تحت فشار قرار می دهد.

اسپوندیلولیستزیس

یکی از عارضه های مهم و اختلالاتی که باعث کمردردهای مزمن می‌شود اسپوندیلولیستزیس است. اسپوندیلولیستزیس عارضه ای است که در پی اختلالات دژنراتیو دیسک رخ می دهد. این حالت در پی جابجایی استخوان یا مهره های ستون فقرات بروی یکدیگر رخ می دهد و موجب کشیدگی ستون فقرات شده و می تواند عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد.

سندرم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس نوعی اختلال عصبی-عضلانی بسیار نادر است که در پی این عارضه، عضله ی پیریفورمیس بطور غیر ارادی منقبض و سفت میشود و باعث بروز علائم سیاتیک میشود. عضله ی پیریفورمیس، عضله ای است که قسمت تحتانی ستون فقرات را به استخوان های ران متصل میکند. در پی اسپاسم این عضله، عصب سیاتیک فشرده میشوند که این امر منجر به بروز درد سیاتیک میشود. سندرم پیریفورمیس در پی نشستن های طولانی مدت، تصادف یا افتادن از بلندی، تشدید میشود.

شایع ترین عواملی که احتمال ابتلا به سیاتیک را افزایش می دهند.


  • افزایش سن، احتمال فرسودگی و انحطاط اعضای مختلف بدن را افزایش می دهد.
  • برخی مشاغل که دربرگیرنده ی فعالیت هایی نظیر بلند کردن اجسام سنگین، نشستن طولانی مدت یا حرکات چرخشی هستند می توانند فشار زیادی را به کمر فرد تحمیل کنند.
  • ابتلا به دیابت نیز خطر آسیب عصبی را افزایش می دهد.
  • سیگار کشیدن میتواند احتمال شکستگی یا پارگی لایه ی بیرونی دیسک را تشدید کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟


چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده ی علائم زیر باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:

  • بروز درد پس از یک حادثه یا تصادف شدید.
  • بروز درد ناگهانی و شدید در کمر یا در طول پا که با بی حسی و ضعف عضلانی همراه باشد.
  • در صورتی که قادر به کنترل عملکرد روده یا مثانه خود نباشید. که این عامل نشانه ی ابتلا به سندرم دم اسبی است.

تشخیص سیاتیک


تشخیص سیاتیک

علائم سیاتیک در هر فرد متفاوت است و این علائم به عامل ایجاد کننده ی آن بستگی دارد. جهت تشخیص سیاتیک، پزشک ابتدا سابقه ی پزشکی شما را بررسی می کند که ببیند آیا اخیرا دچار آسیب دیدگی و صدمه شده اید و اینکه در چه ناحیه ای احساس درد می کنید و این درد به چه میزان است. پزشک شما با بررسی این عوامل می خواهد بداند که چه عواملی درد شما را تسکین داده و یا تشدید می کند و اینکه درد شما از چه زمانی شروع شده است. در مرحله ی بعدی یک معاینه ی پزشکی انجام می شود تا میزان قدرت و رفلکس عضلات شما بررسی شود. همچنین ممکن است پزشکتان از شما بخواهد تا چند حرکت کششی انجام دهید تا مشخص شود که کدام نوع فعالیت ها باعث تشدید درد شما می شوند.

مجموعه ی اقدامات تشخیصی بعد از این مراحل، مختص افرادی است که بیش از یک ماه دچار سیاتیک بوده اند یا اینکه به بیماریهایی نظیر سرطان مبتلا هستند. در این صورت آزمایش های عصبی انجام می شود که این آزمایش ها پزشک را قادر می سازند واکنش عصب سیاتیک بیمار به تکانه های عصبی را بررسی کند و بوسیله ی آن، وجود هرگونه ناهنجاری را تشخیص دهد.

انواع تصویر برداری ها با اشعه ایکس نیز به پزشک کمک می کنند تا وضعیت ستون فقرات را بررسی کرده و علت درد سیاتیک را تعیین کند.عکس برداری با اشعه ایکس، ام آر آی و سی تی اسکن جزو رایج ترین شیوه های تصویربرداری هستند که مورد استفاده قرار می گیرند. تصویر برداری با اشعه ایکس معمولی قادر به نشان دادن آسیب وارده به عصب سیاتیک نخواهد بود. در عکسبرداری ام آر آی(MRI)، از آهن ربا و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر دقیق از ستون فقرات استفاده می شود. در سی تی اسکن نیز از اشعه ی ایکس، به منظور ایجاد تصاویر دقیق استفاده می شود. پزشک شما همچنین ممکن است تصویربرداری با سی تی میلوگرام را برای شما تجویز کند که این تصویربرداری شامل تزریق مواد کنتراستی به ستون فقرات بیمار می شود تا تصاویر واضح تری از نخاع و عصب ها بدست بیاید.

انواع روش های درمانی سیاتیک


پس از تشخیص سیاتیک، پزشک نکاتی را برای درمان و تسکین درد سیاتیک به بیمار توصیه می کند. توجه داشته باشید که باید تا حد امکان، فعالیت های روزمره خود را ادامه دهید چرا که استراحت مطلق می تواند وضعیت شما را بدتر کند. در ادامه برخی از درمان های خانگی برای سیاتیک توضیح داده شده اند.

کمپرس سرد

کمپرس سرد

می توانید کیسه ی یخ بخرید یا از بسته های سبزیجات منجمد موجود در منزل استفاده کنید. کیسه یخ یا بسته ی منجمد را در یک حوله بپیچید و در طول چند روز اول بروز درد، آن را به مدت ۲۰ دقیقه و چندین بار در روز بر روی کمر خود قرار دهید. این کار به کاهش درد و تورم کمک می کند.

کمپرس گرم

کمپرس گرم

شما همچنین می توانید کیسه ی آب گرم یا پد گرمایی تهیه کنید. جهت کاهش تورم ناحیه،‌ توصیه می شود در طول ۱ الی ۲ روز اول از کمپرس یخ و سرما استفاده کنید و بعد از ۲ الی ۳ روز از کمپرس گرما استفاده کنید. اگر درد شما همچنان ادامه داشت می توانید به صورت متناوب هم از کمپرس یخ و هم از کمپرس گرما استفاده کنید.

حرکات کششی

حرکات کششی

انجام حرکات کششی ملایم نیز می تواند برای تسکین درد مفید باشد. برای اینکه بتوانید این حرکات را به صورت درست و صحیح اجرا کنید، باید یک متخصص فیزیوتراپی یا مربی یوگا این حرکات را به شما آموزش دهند. ۱۰ تمرین و حرکت کششی که می تواند برای سیاتیک موثر باشد به شرح زیر است:

  • حرکت کبوتر به پشت
  • حرکت کبوتر نشسته
  • حرکت ایستادن کبوتر روبه جلو
  • حرکت کشش زانو به شانه ی جهت مخالف
  • کشش ستون فقرات به حالت نشسته
  • کشش همسترینگ به حالت ایستاده
  • کشش نشسته
  • کشش ایستاده ی عضله پیریفورمیس
  • کشش کشاله و عضله ابداکتور ران
  • کشش پشت ران به حالت نشسته

داروهای بدون نیاز به نسخه

داروهایی نظیر آسپرین و ایبوپروفن که می توان آنها را بدون نسخه نیز تهیه کرد، می توانند به کاهش درد، التهاب و تورم کمک کنند. توجه داشته باشید که نباید آسپرین را بیش از حد مصرف کنید چرا که مصرف بی رویه ی این دارو، عوارضی مانند زخم و خونریزی معده را ایجاد می کند.

ورزش منظم

هرچقدر فعال بمانید و ورزش منظمی داشته باشید، اندورفین بیشتری نیز در بدن شما ترشح خواهد شد. اندورفین نوعی مسکن طبیعی است که در بدن تولید می شود. ورزش خود را در ابتدا با فعالیت های سبک مانند شنا یا دوچرخه ثابت شروع کنید. با ورزش منظم، درد شما کاهش یافته و استقامت بدن شما نیز تقویت می شود. سعی کنید نوعی برنامه ی ورزشی برای خود داشته باشید که هم ورزش های هوازی و هم ورزش های قدرتی به منظور تقویت عضلات مرکزی بدن را شامل شود. اگر در کنار ورزش منظم، از رژیم غذایی مناسبی نیز پیروی کنید، خطر بروز مشکلات مربوط به کمر در آينده را کاهش خواهید داد.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی

تمرینات فیزیوتراپی منجر به بهبود وضعیت بدن و تقویت عضلات پشت و کمر می شوند.

داروهای تجویزی

پزشک شما ممکن است داروهای شل کننده ی عضلات، مسکن های مخدر یا داروهای ضد افسردگی نیز برایتان تجویز کند. داروهای ضد افسردگی به این منظور تجویز می شوند که تولید اندورفین در بدن را افزایش دهند.

داروهای استروئیدی اپیدورال

داروهای کورتیکواستروئیدی به ناحیه ای به نام فضای اپیدورال که کانالی است که نخاع شما را احاطه کرده، تزریق می شوند. به دلیل عوارض جانبی، این تزریق ها به صورت محدود انجام می شود.

جراحی

ممکن است در مواردی که درد بیمار بسیار شدید است یا در مواردی که بیمار کنترل عملکرد روده یا مثانه خود را از دست داده و در عضلات اندام تحتانی دچار ضعف شده، جراحی لازم باشد. دو نوع جراحی متداول عبارتند از دیسککتومی و میکرو دیسککتومی. در جراحی دیسککتومی، بخشی از دیسک که به عصب سیاتیک فشار وارد می کند، برداشته می شود. در جراحی میکرو دیسککتومی، برداشتن دیسک به کمک برش های کوچک انجام می شود که در آن پزشک از یک میکروسکوپ استفاده می کند.

انواع روش هاي طب مکمل و جايگزين

انواع روش هاي طب مکمل و جايگزين

روش های طب مکمل و جایگزین از محبوبیت بالایی برخوردار هستند. برخی از روش های طب مکمل و جایگزین برای سیاتیک عبارتند از:

  • متخصص طب سوزنی، سوزن های استریل شده را در نقاط کلیدی و خاصی از بدن وارد می کند تا بر جریان انرژی در بدن شما تأثیر بگذارد. این روش عملا بدون درد است.
  • کایروپراکتیک می تواند با طب فیزیکی، ستون فقرات شما را برای دستیابی به حداکثر توانایی تحرک، منوال تراپی کند.
  • متخصصین آموزش دیده نیز می توانند هیپنوتیزم را القا کنند و با قرار دادن بیمار در یک حالت آرامش و خلسه ی ذهنی، موجب تسکین درد وی شوند.
  • ماساژدرمانگر نیز می تواند به کمک ماساژتراپی، درد و فشار را تسکین دهد.

پیشگیری


پیروی از نکات زیر می تواند به شما در پیشگیری از سیاتیک یا در جلوگیری از عود مجدد آن کمک کند:

  • به طور منظم ورزش کنید: تقویت عضلات پشت و شکم یا عضلات مرکزی (کمر)، برای حفظ سلامتی کمر حائز اهمیت است.
  • به درست بودن وضعیت بدنی خود توجه کنید: برای نشستن از صندلی های مناسب که از کمر شما محافظت می کند استفاده کنید. هنگام نشستن، پاهای خود را روی زمین قرار دهید.
  • حرکات و فعالیت ها را به طور صحیح انجام دهید: اجسام سنگین را با خم شدن روی زانوها و صاف نگه داشتن کمر و پشت خود، به روش مناسب و صحیح بلند کنید.

سوالات متداول


چگونه می توان درد عصب سیاتیک را تسکین داد؟

گرما و یخ درمانی متناوب می تواند درد عصب سیاتیک را تسکین دهد. یخ می تواند به کاهش التهاب کمک کند، در حالی که گرما خونرسانی به ناحیه را افزایش می دهد که باعث تسریع بهبودی می شود. کمپرس گرما و یخ همچنین می تواند از اسپاسم عضلانی نیز جلوگیری کند.

بهبودی سیاتیک چه مدت طول می کشد؟

در اکثر بیماران، درد سیاتیک حاد در عرض ۱ الی ۲ هفته رفع می شود. در برخی موارد می توان درد سیاتیک را تنها با درمان های خانگی تسکین داد و در برخی موارد دیگر نیز فرد به درد سیاتیک مزمن دچار می شود که این نوع درد با اینکه کاهش می یابد اما می تواند سالیان سال باقی بماند.

پیاده روی برای درد سیاتیک مفید است؟

پیاده روی به طور فوق العاده ای برای درد سیاتیک مفید است چرا که باعث ترشح اندورفین می شود که ضد درد است و التهاب را کاهش می دهد. اما توجه داشته باشید که عدم پیاده روی به حالت صحیح نیز می تواند درد شما را تشدید کند.

آیا استراحت مطلق برای سیاتیک مفید است؟

افرادی که دچار سیاتیک می شوند باید فعالیت بدنی و ورزش منظمی داشته باشند. استراحت مطلق منجر به بهبودی نخواهد شد. فرد بیمار باید از استراحت مطلق پرهیز کند و در کنار ورزش منظم، در جلسات فیزیوتراپی نیز شرکت کند.

چرا درد سیاتیک، شب ها بیشتر می شود؟

دراز کشیدن می تواند فشار روی عصب تحریک شده را افزایش دهد. به ویژه اگر بروی یک تشک خیلی نرم دراز بکشید،‌ این کار می تواند باعث خم شدن و انحنای بیش از حد ستون فقرات شود.

اگر سیاتیک درمان نشود چه اتفاقی می افتد؟

در صورتی که عصب سیاتیک آسیب ببینند، این آسیب منجر به بی حسی، سوزن سوزن شدن و در موارد حاد باعث ضعف در زانو یا پاها میشود. این عارضه هرچه دیرتر درمان شود،‌ این علائم و عوارض ممکن است دائمی شوند.

در صورت ابتلا به سیاتیک، بهترین حالت برای نشستن کدام است؟

سعی کنید صاف بنشینید و بطور کامل به صندلی خود بچسبید تا از کمر و لگن شما محافظت شود. نه فقط انگشتان پا، بلکه هر دو پا را بطور کامل روی زمین قرار دهید و سعی کنید هنگام نشستن، به یک سمت خم نشوید.

آیا ایستادن، درد سیاتیک را بدتر می کند؟

ایستادن و نشستن طولانی مدت، درد سیاتیک را تشدید می کند و در اغلب موارد درد در حین ایستادن های بعد از نشستن بدتر می شود.

آیا سیاتیک به طور ناگهانی ظاهر می شود؟

این عارضه هم به طور ناگهانی و هم تدریجی می تواند ظاهر شود و این امر به علت بروز سیاتیک بستگی دارد. فتق دیسک می تواند باعث بروز ناگهانی درد سیاتیک شود. اما درد سیاتیک در پی ابتلا به آرتروز ستون فقرات، به تدریج و با گذر زمان آشکار می شود.

دکتر حسین عدل خو

کلینیک فوق تخصصی درد نفس

دکتر حسین عدل خو
فوق تخصص كنترل و درمان درد

برچسب ها:
مقالات مرتبط
تغذیه مناسب برای پوکی استخوان

تغذیه مناسب برای پوکی استخوان

رژیم غذایی افراد می‌تواند بر سلامت استخوان‌ها تأثیر بگذارد، بنابراین افراد باید برای حفظ تراکم استخوانی خود، تغذیه...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

×مشاوره رایگان در واتساپ